| বিষয় | এই লেখাত কি পাব |
|---|---|
| পাঠৰ নাম | বৰগীত |
| শ্ৰেণী | Class 10 |
| বিষয় | অসমীয়া |
| ৰচক | মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ |
| বৰগীতৰ ৰাগ | বসন্ত ৰাগ |
| চমু প্ৰশ্নোত্তৰ | ৭টা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ |
| মূলভাৱ | বৰগীতটিৰ মূল বক্তব্য আৰু ভাবাৰ্থ |
| ৰচকৰ পৰিচয় | শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱৰ জীৱন আৰু সাহিত্যিক অৱদান |
| পদফাঁকিৰ ব্যাখ্যা | ৩টা গুৰুত্বপূৰ্ণ পদফাঁকিৰ বহলাই ব্যাখ্যা |
| বৰগীতৰ লক্ষণ | বৰগীতৰ ৪টা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য |
| প্ৰধান ভাব | ভক্তি, শৰণাগতি আৰু ভগৱানৰ মহিমা |
| পৰীক্ষাৰ বাবে | Class 10 পৰীক্ষাৰ উপযোগী প্ৰশ্নোত্তৰ |
বৰগীত
ৰাগঃ বসন্ত
শ্ৰীমাধৱদেৱ
ধ্ৰং॥ হৰি হেৰৱে বাপ পশিলো শৱৰণে।
নেৱিবা বান্ধৱ মোক জীৱনে মৰণে॥
পদ॥ সনক সনন্দ যোগী যাহাকু দ্বিয়ায়।
সকল নিগমে যাক বিচাৰি নপায়॥
সহস্ৰ বয়নে যাক নপাৱন্ত সীমা।
অধমে জানিবো কেনে তোমাৰ মহিমা॥
আতুৰ ভৈলোহো হৰি বিষয় বিল্কলে।
কৰিয়াে উদ্ধাৰ মোক চৰণ কমলে॥
তোমাৰ চৰণ দুই মোৰ মহা ধন।
ভকত জনেব নিজ তুমিসে জীৱন॥
কৃপাৰ সাগৰ কৃপা কৰা এক বাৰ।
কাতৰ কৰিয়া লৈলো শৰণ তোমাৰ॥
কৃপা কৰা নাৰায়ণ ছোড় মোহ পাশ।
কহয় মাধৱ হৰি দাসকু দাস॥
বৰগীত :
মহাপুৰুষ শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ বিৰচিত গীতক বৰগীত আখ্যা দিয়া হয়। উচ্চ মনাবিশিষ্ট সাহিত্য সম্ভাৰ স্তুতিমূলক তথা উপদেশপূৰ্ণ বৰগীতসমূহ শাস্ত্রীয় ৰাগযুক্ত আৰু আধ্যাত্মিক ভাৰ-গধুৰ। শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে লিখা গীতসমূহকেহে বৰগীত বোলা হয়। নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে বৰগীতসমূহ ৰচিত। শংকৰদেৱে বৰকুঁৱৰী বৰগীত ৰচনা কৰিছিল বুলি চৰিত পুথিত পোৱা যায়। কমলা বায়ন নামৰ লোকাজনে গীতখিনি শংকৰদেৱৰ পৰা আওৰাবলৈ নিয়ঁতে কণ্ঠস্বৰ ভুৱে গীতখিনি পোৱে। বৰ্তমান শংকৰদেৱ বিৰচিত একুৰি এঘাৰটা বৰগীত পোৱা যায়। মাধৱদেৱৰ ভণিতা থকা মুঠ ১৫৭-টা বৰগীত পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰি ভাৰ আৰু ভাওলাল লক্ষ্মী কৱি মাধৱদেৱৰ ৰচনা কৰা মুঠ বৰগীতৰ সংখ্যা ১৯১-টা বা ন-কুৰি এঘাৰটা বুলি পণ্ডিতসকলে অনুমান কৰিছে।বৰগীতৰ লক্ষণ :
১। বৰগীতসমূহ শাস্ত্রীয় ৰাগ-তালযুক্ত গীত।
২। বৰগীতৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী।
৩। বৰগীতসমূহ ভক্তিমূলক তথা ঈশ্বৰৰ মহাত্ম্য প্ৰকাশক।
৪। বৰগীতসমূহ মূলতঃ ভক্তিবস প্ৰধান যদিও তাত দাস্য, শান্ত, বাৎসল্য আদি বৰণে সমাৱেশ ঘটিৰে।
৫। মাধৱদেৱৰ বৰগীতসমূহ গাঁইখে শিশুকৃষ্ণৰ লীলা বিষয়ক। অসমীয়া সমাজৰ খনুৱা পৰিবেশৰ চিত্ৰ এখোনিও ইয়াত চিত্ৰিত হৈছে।
ব্ৰজাৱলী ভাষা :
ব্ৰজাৱলী ভাষা এক প্ৰকাৰ কৃত্রিম সাহিত্যিক ভাষা। এই ভাষা কোনো ঠাইৰে কথিত ভাষা নহয়।। শংকৰদেৱৰ সময়ত অসম, বঙ্গ আৰু উৰিষ্যাৰ এটা কৃত্রিম ভাষাৰ মাধ্যামত ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ লীলা বিষয়ক গীত-পদৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সাহিত্যিক ভাষাক ব্ৰজাৱলী, ব্ৰজবুলি, ব্ৰজভাষা আৰু অসমীয়াত ব্ৰজাৱলী ভাষা বোলা হয়। পশ্চিম হিন্দীৰ অপভ্ৰংশ ব্ৰজভাষাৰ লগত ইয়াৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই। ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ মূল ভেটি মৈথিলী। তাৰ লগত ভোজপুৰী, নেপালী, আৰু কামৰূপী অঞ্চলৰ আন ভাষাৰ সংমিশ্ৰণেৰে ই ঠাই বিশেষে একোটা স্বতন্ত্ৰ ৰূপ লাভ কৰে। ব্ৰজাৱলী ভাষাটো স্বৰবৰ্ণৰ অধিক প্ৰয়োগৰ বাবে শ্ৰুতিমধুৰ।
(ক) "...নেৰিবা বান্ধৱ মোক জীৱনে মৰণে।" — কবিয়ে জীৱনে মৰণে নেৰিবৰ বাবে কাক অনুৰোধ কৰিছে?
উত্তৰ : কবিয়ে ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণক (হৰিক) জীৱনে মৰণে নেৰিবৰ বাবে অনুৰোধ কৰিছে।
(খ) 'সনক সনন্দ যোগী যাহাকু ধিয়ায়।' — সনক, সনন্দ আদি যোগীসকলে কাক ধ্যান কৰে বুলি কৈছে?
উত্তৰ : সনক, সনন্দ আদি যোগীসকলে পৰম পুৰুষ ভগৱান হৰিক ধ্যান কৰে বুলি কৈছে।
(গ) কবি কিহত আতুৰ হোৱা বুলি কৈছে?
উত্তৰ : কবিয়ে সংসাৰৰ মায়া-মোহ আৰু বিষয়-বাসনাত (বিষয় বিকলে) আতুৰ হোৱা বুলি কৈছে।
(ঘ) তোমাৰ পাঠ্য বৰগীতটি কোনে ৰচনা কৰা?
উত্তৰ : বৰগীতটি মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা।
(ঙ) বৰগীতটি কি ৰাগত বন্ধা আছে?
উত্তৰ : বৰগীতটি বসন্ত ৰাগত বন্ধা আছে।
(চ) কবিয়ে 'বান্ধৱ' বুলি কাক সম্বোধন কৰিছে?
উত্তৰ : কবিয়ে 'বান্ধৱ' বুলি ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণক (হৰিক) সম্বোধন কৰিছে।
(ছ) 'মোহ-পাশ' মানে কি?
উত্তৰ : 'মোহ-পাশ' মানে হৈছে মায়াৰ বন্ধন বা সাংসাৰিক মোহৰ জাল।
২। বৰগীতটিৰ মূলভাৱ বহলাই লিখা ।
উত্তৰ:- মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ বিৰচিত এই বৰগীতটি দাস্য ভক্তিভাৱৰ এক অনুপম আৰু গভীৰ আধ্যাত্মিক নিদৰ্শন। গীতটিৰ মাজেৰে কবিয়ে পৰমপুৰুষ ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ অনন্ত মহিমা আৰু তেওঁৰ চৰণত নিজৰ সৰ্বস্ব সমৰ্পণৰ ভাব প্ৰকাশ কৰিছে।
পৰমেশ্বৰৰ অসীম মহিমা : ভগৱানৰ মহিমা অপাৰ আৰু অজ্ঞেয়। সহস্ৰ বদনবিশিষ্ট শেষনাগেও তেওঁৰ গুণ বৰ্ণনা কৰি সীমা বিচাৰি নাপায়। সনক, সনন্দ আদি মহান যোগীসকলে তেওঁক ধ্যান কৰে আৰু বেদ, উপনিষদকে ধৰি সকলো শাস্ত্ৰই যাৰ ৰহস্য উদ্ঘাটন কৰিব নোৱাৰে, তেনে পৰম ব্ৰহ্মৰ স্বৰূপ উপলব্ধি কৰাটো সংসাৰী মানুহৰ পক্ষে অসম্ভৱ।
সাংসাৰিক আতুৰতা আৰু সংকট : সংসাৰখন মায়াময় আৰু মোহ-পাশেৰে আবদ্ধ। মানুহ পাৰ্থিৱ বিষয়-বাসনা, কাম-ক্ৰোধ আদিৰ তাড়নাত অহৰহ ছটফটাই থাকে। কবিয়ে নিজকে অত্যন্ত দীন, অধম আৰু পাপী বুলি স্বীকাৰ কৰি সংসাৰ-যন্ত্ৰণাত তেওঁ ব্যাকুল হৈ পৰা বুলি প্ৰকাশ কৰিছে।
ভগৱানৰ শৰণাগতি : এই দুখময় সংসাৰ-চক্ৰ আৰু মোহৰ বান্ধোনৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ একমাত্ৰ উপায় হৈছে পৰমেশ্বৰৰ চৰণাশ্ৰয়। ভক্তৰ বাবে পাৰ্থিৱ কোনো ধনেই প্ৰকৃত সম্পদ নহয়; ভগৱানৰ চৰণ-কমলেই হৈছে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মহাধন। ভগৱানেই প্ৰকৃত ভক্তৰ জীৱন আৰু প্ৰাণস্বৰূপ।
কাতৰ প্ৰাৰ্থনা : শেষত কবিয়ে নিজকে ভগৱানৰ এজন দাস বুলি গণ্য কৰি সম্পূৰ্ণভাৱে আত্মসমৰ্পণ কৰিছে। তেওঁ কাতৰে মিনতি জনাইছে যাতে ভগৱানে তেওঁক সংসাৰৰ সকলো বাধা-বিঘিনিৰ পৰা ৰক্ষা কৰে আৰু জীৱনে-মৰণে কেতিয়াও সংগ ত্যাগ নকৰে।
৩। বৰগীতটিৰ ৰচক শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱৰ বিস্তৃত পৰিচয় দিয়া ।
উত্তৰ:- সাহিত্য, ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ইতিহাসত মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ এক যুগান্তকাৰী ব্যক্তিত্ব। তেওঁ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ প্ৰধান শিষ্য আৰু নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ অন্যতম ধৰ্মগুৰু আছিল।
জন্ম আৰু শিক্ষা : মাধৱদেৱৰ জন্ম হয় ১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ নাৰায়ণপুৰৰ লেটেকুপুখুৰীত। তেওঁৰ পিতৃ আছিল গোবিন্দগিৰী ভূঞা আৰু মাতৃ মনোৰমা। তেওঁ নাৰায়ণদাস ঠাকুৰ আতাৰ সংস্পৰ্শত আহি পিছলৈ মহা পণ্ডিত ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।
গুৰু-শিষ্যৰ মিলন : প্ৰথম অৱস্থাত মাধৱদেৱ শাক্ত মতাবলম্বী আছিল। বেলগুৰিত শংকৰদেৱৰ লগত হোৱা ঐতিহাসিক তৰ্কত পৰাস্ত হৈ তেওঁ শংকৰদেৱৰ শিষ্যত্ব গ্ৰহণ কৰে। এই ঐতিহাসিক মিলনক অসমৰ বৈষ্ণৱ ইতিহাসত 'মণি-কাঞ্চন সংযোগ' বুলি অভিহিত কৰা হয়।
সাহিত্যিক অৱদান :
নামঘোষা : তেওঁৰ জীৱনৰ শ্ৰেষ্ঠ কীৰ্তি হৈছে 'নামঘোষা' বা 'হেজাৰী ঘোষা'। ই আধ্যাত্মিক দৰ্শন আৰু সাহিত্যিক সৌন্দৰ্যৰে মহিমামণ্ডিত।
বৰগীত আৰু ভটিমা : তেওঁ প্ৰায় ১৫৭ টা বৰগীত আৰু অসংখ্য ভটিমা ৰচনা কৰে। মাধৱদেৱৰ বৰগীতসমূহত মূলতঃ শ্ৰীকৃষ্ণৰ শিশুলীলা, বাৎসল্য ভাব আৰু দাস্য ভক্তিৰ প্ৰকাশ পাইছে।
নাট (ঝুমুৰা) : অৰ্জুন ভঞ্জন, চোৰধৰা, পিম্পৰা গুচোৱা, ভুমি লুটিওৱা, ভোজন বিহাৰ আদি তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য ঝুমুৰা।
অনুবাদ আৰু অন্যান্য কাব্য : বাল্মীকি ৰামায়ণৰ 'আদিকাণ্ড', 'ভক্তি ৰত্নাৱলী', 'ৰাজসূয় কাব্য', 'জন্ম ৰহস্য' আদি।
জীৱনাৱসান : গুৰু শংকৰদেৱৰ বৈকুণ্ঠ প্ৰয়াণৰ পিছত মাধৱদেৱে ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ দায়িত্ব নিষ্ঠাৰে পালন কৰে আৰু ১৫৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দত কোচবিহাৰৰ ভেলা সত্ৰত তেওঁৰ তিৰোভাৱ ঘটে।
৪। বহলাই ব্যাখ্যা কৰা ।
(ক) সহস্ৰ বয়নে যাৰ নপাৱন্ত সীমা ।
অধমে জানিবো কেনে তোমাৰ মহিমা।।
উত্তৰ :-
উৎস: উক্ত পদফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ বিৰচিত 'বৰগীত'ৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।
প্ৰসংগ : ভগৱানৰ অগম্য স্বৰূপ আৰু নিজৰ সীমাবদ্ধতা প্ৰকাশৰ প্ৰসংগত কবিয়ে এই বাক্যশাৰী উপস্থাপন কৰিছে।
ব্যাখ্যা : সনাতন ধৰ্মৰ পৌৰাণিক বিশ্বাস অনুসৰি সহস্ৰ ফণা বা হাজাৰখন মুখবিশিষ্ট অনন্ত বা শেষনাগে অহৰহ ভগৱানৰ মহিমা কীৰ্তন কৰি থাকে; কিন্তু তথাপিও তেওঁ ভগৱানৰ গুণৰ অন্ত বিচাৰি নাপায়। ঠিক তেনেদৰে দেৱতা, ঋষি-মুনিসকলেও যাৰ স্বৰূপ বুজি শেষ কৰিব পৰা নাই, তেনে এজন সৰ্বশক্তিমান, অনন্ত ঈশ্বৰৰ মহিমা সাধাৰণ মৰ্ত্যৰ মানুহ এজনে বুজি পোৱা সম্ভৱ নহয়। কবি মাধৱদেৱে ভক্তিমূলক বিনম্ৰতাৰে নিজকে 'অধম' অৰ্থাৎ জ্ঞানহীন আৰু পাতকী বুলি অভিহিত কৰিছে। মানুহৰ সীমিত বুদ্ধি আৰু অজ্ঞানেৰে ভগৱানক বুজিব নোৱাৰি, সেয়া কেৱল নিস্বাৰ্থ ভক্তি আৰু শৰণাগতিৰ দ্বাৰাহে অনুভৱ কৰিব পাৰি।
(খ) আতুৰ ভৈলোহো হৰি বিষয় বিকলে।।
কৰিয়ো উদ্ধাৰ মোক চৰণ কমলে।।
উত্তৰ:-
উৎস : উদ্ধৃত পদফাঁকি মহাপুৰুষ মাধৱদেৱ বিৰচিত বৰগীতটিৰ পৰা লোৱা হৈছে।
প্ৰসংগ : সংসাৰৰ বিষয়-বাসনাৰ যন্ত্ৰণাৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ কবিয়ে ভগৱানৰ চৰণাশ্ৰয় প্ৰাৰ্থনা কৰি এই কথা ব্যক্ত কৰিছে।
ব্যাখ্যা : মানৱ জীৱন লোভ, মোহ, কাম, ক্ৰোধ আদি পাৰ্থিৱ বিষয়-বাসনাৰ দ্বাৰা সদায় আচ্ছন্ন। এই বিষয়-বাসনাই মানুহক মানসিক অশান্তি আৰু পাপৰ দিশে লৈ যায়। কবিয়ে অনুভৱ কৰিছে যে সংসাৰৰ এই মায়াজালৰ পৰা নিজৰ বলেৰে ওলাই অহা অসম্ভৱ আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱত তেওঁ অতিশয় আতুৰ (ব্যাকুল আৰু অসহায়) হৈ পৰিছে। এই বিষময় পৰিস্থিতিৰ পৰা উদ্ধাৰ পোৱাৰ একমাত্ৰ পথ হ'ল ভগৱানৰ পদপদ্ম বা চৰণ-কমল। ভগৱানৰ চৰণাশ্ৰয়ে সংসাৰৰ সকলো তাপ, জ্বালা নিৰাময় কৰিব পাৰে। সেয়ে কবিয়ে কাতৰ হৃদয়েৰে ভগৱানক প্ৰাৰ্থনা জনাইছে যাতে তেওঁক কৃপা কৰি নিজৰ চৰণত স্থান দি উদ্ধাৰ কৰে।
(গ) তোমাৰ চৰণ দুই মোৰ মহা ধন।।
ভকত জনেৰ নিজ তুমিসে জীৱন।।
উত্তৰ:-
উক্ত পদফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত মহাপুৰুষ মাধৱদেৱ বিৰচিত 'বৰগীত' পাঠটিৰ অংশ।
প্ৰসংগ : ভগৱান আৰু ভক্তৰ মাজৰ গভীৰ আত্মিক সম্পৰ্ক আৰু ভক্তৰ পৰম আশ্ৰয়স্থলৰ মহত্ত্ব প্ৰকাশ কৰিবলৈ পদফাঁকিৰ অৱতাৰণা কৰা হৈছে।
ব্যাখ্যা : পৃথিৱীৰ নশ্বৰ মানুহৰ বাবে সোণ, ৰূপ, মাটি, সম্পত্তি আদি হৈছে মূল্যৱান ধন; কিন্তু এগৰাকী প্ৰকৃত ভক্তৰ বাবে এইবোৰ ক্ষণস্থায়ী আৰু অৰ্থহীন। ভক্তৰ একমাত্ৰ অবিনশ্বৰ আৰু পৰম সম্পদ হৈছে ভগৱানৰ চৰণযুগল। ভগৱানৰ অবিহনে ভক্তৰ কোনো সুকীয়া অস্তিত্ব বা অস্তিত্বৰ আনন্দ থাকিব নোৱাৰে। যেনেকৈ পানী অবিহনে মাছ জীয়াই থাকিব নোৱাৰে, ঠিক তেনেদৰে ঈশ্বৰৰ সান্নিধ্য অবিহনে ভক্তৰ জীৱন অচল। ভগৱানেই ভক্তৰ একমাত্ৰ প্ৰাণ, আত্মা আৰু সাৰথি। সেয়েহে কবিয়ে ঈশ্বৰৰ চৰণকেই তেওঁৰ একমাত্ৰ 'মহাধন' বুলি দৃঢ়ভাৱে ঘোষণা কৰিছে।
৬। বৰগীতৰ চাৰিটা লক্ষণ বহলাই আলোচনা কৰা ।
উত্তৰ:- মহাপুৰুষ শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত আধ্যাত্মিক ভাবাপন্ন গীতসমূহক বৰগীত বোলা হয়। ইয়াৰ চাৰিটা বিশিষ্ট লক্ষণ তলত আলোচনা কৰা হ'ল:
১. নিৰ্দিষ্ট স্ৰষ্টা আৰু মৰ্যাদা : অসমীয়া সাহিত্যত কেৱল শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা গীতসমূহকহে 'বৰগীত'ৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। আন কোনো বৈষ্ণৱ কবি বা শিষ্যৰ গীতক বৰগীত বোলা নহয়। ই উচ্চ পৰ্যায়ৰ মহৎ আৰু পৱিত্ৰ গীত হিচাপে সত্ৰ আৰু সমাজত আধাৰিত।
২. শাস্ত্ৰীয় ৰাগ আৰু সুৰৰ প্ৰয়োগ : বৰগীতসমূহ শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ সুনিৰ্দিষ্ট ৰাগ আৰু তালত আৱদ্ধ। যেনে— বসন্ত, ধনশ্ৰী, কেদাৰ, মাহুৰ, গৌৰী আদি বিভিন্ন ৰাগত এই গীতসমূহ গাব লাগে। প্ৰতিটো বৰগীতৰ নিৰ্দিষ্ট ধ্ৰুৱপদ (ধ্ৰুং) আৰু পদ থাকে, যিয়ে গীতটিৰ সাংগীতিক শৃংখলা বজাই ৰাখে।
৩. সাহিত্যিক ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ : বৰগীতসমূহ মৈথিলী আৰু পুৰণি অসমীয়া ভাষাৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত 'ব্ৰজাৱলী' নামৰ সাহিত্যিক ভাষাত ৰচিত। এই ভাষাই গীতসমূহত এক বিশেষ গাম্ভীৰ্য, শ্ৰৱণ-সুভগ লয় আৰু সৰ্বভাৰতীয় বৈষ্ণৱীয় সৌন্দৰ্য প্ৰদান কৰিছে।
৪. আধ্যাত্মিক ভাব আৰু ভক্তিৰসৰ প্ৰাধান্য : বৰগীতসমূহ কোনো পাৰ্থিৱ প্ৰেম বা চঞ্চল ভাবৰ গীত নহয়। ইয়াত শান্ত, বাৎসল্য আৰু দাস্য— এই তিনি ভক্তিৰসৰ প্ৰধান্য দেখা যায়। পৰমেশ্বৰৰ মাহাত্ম্য, সংসাৰৰ অনিত্যতা, মুক্তিৰ ব্যাকুলতা আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ ঐশ্বৰিক লীলাই হৈছে বৰগীতৰ মূল বিষয়বস্তু।